Tijd

Twee weken geleden sprak ik in mijn slotwoord over deugden. Voor een van de deugden: matigheid, is het symbool de zandloper. De zandloper is het zinnebeeld van de vergankelijkheid en het verstrijken van de tijd.

Het spoort de mensen ertoe aan, de hun gegeven tijd zinvol te besteden en niet nutteloos te verdoen.

In de verre oudheid was tijdmeting erg eenvoudig. Als het licht werd, was het morgen. Stond de zon op zijn hoogste punt, dan was het middag en als de zon in het westen verdween, dan was het avond. Later was men met een zonnewijzer of andere eenvoudige hulpmiddelen in staat in deze drie fasen enige verfijning aan te brengen.

Maar wat is tijd eigenlijk en waarom moet de tijd tegenwoordig zo hoognodig worden gemeten tot op de allerkleinste gedeelten van seconden. Op deze vragen zijn verschillende antwoorden mogelijk. Het is maar net van welk uitgangspunt het begrip tijd wordt benaderd. Bezien we het begrip TIJD in het grote geheel van het kosmisch gebeuren, dan zouden we zelfs kunnen vaststellen dat tijd helemaal niet bestaat. Niemand heeft nooit kunnen doordringen tot een werkelijk begin van TIJD. Niemand kan ons vertellen waar het eind der TIJD is. Wel kunnen we het begrip TIJD filosofisch benaderen en uitgaan van samenhang tussen tijd en verandering, tussen tijd en beweging. Dan ook ontstaat bij de mens tijdservaring.

Hoe we ook tegen het begrip aankijken het verandert niets aan het feit dat elk mens als reële werkelijkheid een stukje van de tijd heeft toegemeten gekregen. Dit vangt aan bij de geboorte en is beëindigd bij de dood. Wat er voor de geboorte was en na de dood zal zijn, mag een ieder voor zichzelf bedenken en geloven. In de ons toegemeten tijdsruimte leven wij onder en met elkaar en zijn we sterk afhankelijk van elkaar. Die afhankelijkheid van elkaar schept natuurlijk verplichtingen jegens allen die nu deze aarde met ons delen. Persoonlijk eigendomsrecht van deze aarde is een fictief begrip. Wij zijn hier slechts medegebruikers, het is aan ons geleend. De tijd, die wij als sterfelijk wezen op deze aarde doorbrengen, verloopt voor een ieder anders, zowel in duur als in omstandigheden. Niemand kan vooraf bepalen in een paleis of in een sloppenwijk te worden geboren. Voor ieder mens heeft alles zijn tijd.

Koning Salomo zei het zo treffend:

Daar is een tijd om te baren en een tijd om te sterven;

Daar is een tijd om te planten en een tijd om te oogsten;

Daar is een tijd om te wénen en een tijd om te lachen;

Daar is een tijd om te vergaren en een tijd om het vergaarde weg te geven.

Zo heeft alles een bestemde tijd en voor een ieder ligt hierin een wijze les. Wie alleen wil oogsten zonder te planten, wie in dit leven alleen lachen verwacht en geen oog heeft voor hen die huilen, maakt geen werkelijk deel uit van de aarde en van allen die er wonen. Wij zijn er tenslotte met en voor elkaar!